อุปกรณ์งานเชื่อมสำหรับมือใหม่ ของชิ้นไหนต้องมีก่อน

ซื้อเครื่องเชื่อมมาแล้วอาจยังเริ่มงานไม่ได้ทันที เพราะยังต้องมีอุปกรณ์ป้องกัน ลวดเชื่อม สายและหัวต่อที่เข้ากับเครื่อง รวมถึงเครื่องมือสำหรับเตรียมชิ้นงาน แต่ก็ไม่จำเป็นต้องซื้อทุกอย่างพร้อมกันตั้งแต่วันแรก

วิธีจัดงบที่ง่ายกว่าคือแบ่งอุปกรณ์ออกเป็นสามกลุ่ม ได้แก่ ของที่ต้องมีก่อนจุดอาร์ก ของที่เพิ่มตามระบบเชื่อม และเครื่องมือที่ช่วยให้งานเร็วขึ้นแต่ยังรอซื้อทีหลังได้

แยกก่อนว่าอุปกรณ์งานเชื่อมอะไรที่ควรซื้อก่อน 

รายการจริงจะต่างกันตามระบบเชื่อม จึงไม่ควรซื้อจากลิสต์สำเร็จรูปโดยไม่ดูว่าใช้ MIG, MMA, TIG หรืองานเชื่อมตัดแก๊ส

ของที่ต้องมีก่อนเปิดเครื่อง

หน้ากากเชื่อมและอุปกรณ์ป้องกันดวงตา

งานเชื่อมอาร์กต้องใช้หน้ากากหรือกระบังที่ออกแบบสำหรับงานเชื่อม พร้อมเลนส์กรองแสงที่เหมาะกับกระบวนการและช่วงกระแส ส่วนงานเจียร ตัด หรือเคาะสแลกควรใช้อุปกรณ์ป้องกันดวงตาที่รองรับสะเก็ดกระเด็นตามลักษณะงาน

หน้ากากเชื่อมจึงไม่ควรถูกมองว่าใช้แทนอุปกรณ์ป้องกันดวงตาทุกประเภทได้ เพราะความเสี่ยงจากแสงอาร์กกับสะเก็ดจากเครื่องเจียรเป็นคนละลักษณะกัน

ถุงมือ เสื้อผ้า และรองเท้า

ถุงมือช่วยป้องกันความร้อนและสะเก็ด แต่ต้องเลือกให้สัมพันธ์กับงาน ถุงมือหนาเหมาะกับงานที่มีความร้อนและสะเก็ดมาก ขณะที่งาน TIG ซึ่งต้องควบคุมลวดเติมละเอียดอาจต้องใช้ถุงมือที่ขยับนิ้วได้คล่องกว่า

เสื้อผ้าควรคลุมแขนและไม่มีส่วนที่ติดไฟง่าย รองเท้าควรปิดหน้าเท้าและอยู่ในสภาพที่ป้องกันชิ้นงานหรือสะเก็ดตกใส่ได้ การเลือกชุดป้องกันต้องดูทั้งกระบวนการ ขนาดงาน และพื้นที่ทำงาน ไม่ใช่ใช้ชุดเดียวกับทุกสถานการณ์

พื้นที่ระบายอากาศและการป้องกันไฟ

ก่อนเชื่อมควรเก็บกระดาษ ผ้า น้ำมัน สี ทินเนอร์ และวัสดุติดไฟออกจากบริเวณทำงาน พร้อมเตรียมอุปกรณ์ดับเพลิงให้หยิบใช้ได้ หากมีคนเดินผ่านหรือทำงานใกล้กัน ควรมีฉากกั้นแสงอาร์กที่ไม่ติดไฟง่าย

พื้นที่เปิดไม่ได้หมายความว่าควันจะถูกระบายออกอย่างเหมาะสมเสมอไป ต้องดูทิศทางลม ชนิดโลหะ สารเคลือบผิว และตำแหน่งศีรษะของผู้เชื่อมด้วย งานในพื้นที่อับหรือเชื่อมโลหะเคลือบบางชนิดต้องประเมินระบบระบายอากาศและอุปกรณ์ป้องกันเพิ่มเติม

ของที่ทำให้เครื่องเชื่อมเริ่มทำงานได้

นอกจากเครื่องเชื่อม ต้องตรวจว่าสาย คีม และหัวเชื่อมที่ให้มาในชุดตรงกับระบบที่เลือกหรือไม่ อุปกรณ์พื้นฐานของแต่ละระบบไม่เหมือนกัน จึงควรไล่ดูตามประเภทเครื่อง

เครื่อง MMA

ชุดพื้นฐานประกอบด้วยสายเชื่อม คีมจับลวด สายดิน และลวดเชื่อมก้านธูปที่เหมาะกับวัสดุ เครื่อง และความหนาชิ้นงาน หลังเชื่อมยังต้องมีค้อนเคาะสแลกกับแปรงลวดสำหรับทำความสะอาดแนว

MMA ใช้อุปกรณ์ไม่มากและไม่ต้องต่อถังแก๊ส จึงเหมาะกับผู้ที่ต้องย้ายจุดเชื่อมหรือเริ่มจากงานซ่อมทั่วไป แต่ต้องตรวจสภาพฉนวนสายเชื่อม จุดต่อ และคีมสายดินก่อนใช้งาน

เครื่อง MIG/MAG

เครื่อง MIG ต้องมีปืนเชื่อม สายดิน ลวดม้วน และชิ้นส่วนปลายปืน เช่น Contact Tip กับ Nozzle หากใช้ลวดตัน ต้องเตรียมแก๊ส เกจปรับแรงดัน และสายแก๊สเพิ่มเติม

ขนาดลวดต้องสัมพันธ์กับร่องลูกกลิ้ง ชุดนำลวด และ Contact Tip การซื้อเพียงลวดที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางตรงกับหน้าสินค้ายังไม่พอ ต้องดูด้วยว่าเครื่องรองรับน้ำหนักม้วนและประเภทลวดนั้นหรือไม่

เครื่อง TIG

ชุด TIG ใช้หัวเชื่อม สายดิน ทังสเตน Collet ตัวจับทังสเตน ถ้วยเซรามิก ลวดเติมตามวัสดุ และแก๊สอาร์กอนพร้อมเกจกับสายแก๊ส

มือใหม่ควรตรวจอุปกรณ์ที่มากับเครื่องให้ละเอียด เพราะเครื่องที่มีโหมด Lift TIG อาจไม่ได้ให้หัว TIG เกจ และอุปกรณ์ทั้งหมดมาพร้อมใช้งาน ส่วนขนาดทังสเตนกับลวดเติมต้องเลือกตามวัสดุและช่วงกระแส

เครื่องมือเตรียมและเก็บงาน ซื้อเท่าที่ใช้ก่อน

งานเชื่อมที่ดีเริ่มจากชิ้นงานที่จัดตำแหน่งและเตรียมผิวเหมาะสม เครื่องเจียร แปรงลวด ตะไบ คีมล็อก แคลมป์ และอุปกรณ์วัดจึงช่วยลดปัญหารอยต่อไม่สนิทหรือชิ้นงานขยับระหว่างเชื่อม

เครื่องมือเหล่านี้ไม่จำเป็นต้องซื้อครบในครั้งเดียว ให้ดูจากงานแรกที่กำลังจะทำ เช่น งานประกอบกรอบเหล็กควรมีตลับเมตร ฉากและแคลมป์ ส่วนงานซ่อมชิ้นเล็กอาจใช้คีมล็อกกับเครื่องเจียรที่มีอยู่แล้วได้

แม่เหล็กจับฉากช่วยประคองชิ้นงานในบางตำแหน่ง แต่ไม่ควรใช้แทนการยึดจับทุกกรณี โดยเฉพาะชิ้นงานหนักหรือจุดที่แรงดึงจากการหดตัวของแนวเชื่อมอาจทำให้ตำแหน่งเคลื่อน

อุปกรณ์ตามระบบแก๊สและงานตัด

งาน MIG ลวดตัน งาน TIG และงานเชื่อมตัดแก๊สต้องเลือกอุปกรณ์ตามชนิดแก๊ส ไม่ควรนำเกจหรือสายที่ออกแบบสำหรับแก๊สชนิดหนึ่งไปใช้แทนอีกชนิดโดยดูจากขนาดเกลียวเพียงอย่างเดียว

อุปกรณ์ที่ต้องตรวจมีตั้งแต่เกจปรับแรงดัน สายแก๊ส หัวเชื่อมหรือหัวตัด ปืนจุดแก๊ส ไปจนถึงชุดกันไฟย้อน โดยหน้า อุปกรณ์งานเชื่อม KOVET สำหรับระบบแก๊สและงานตัด แยกกลุ่มเกจออกซิเจน เกจ CO₂ เกจอาร์กอน ชุดกันไฟย้อน ท่อแก๊ส และชุดเชื่อมตัดไว้ให้ดูตามประเภทการใช้งาน

ก่อนเลือกควรระบุชนิดแก๊ส รูปแบบข้อต่อ แรงดันใช้งาน และอุปกรณ์เดิมที่ต้องนำมาต่อร่วมกัน หากเป็นชุดเชื่อมตัดแก๊ส ต้องตรวจตำแหน่งติดตั้งชุดกันไฟย้อนตามคู่มือของอุปกรณ์และรูปแบบระบบจริง

จัดชุดอุปกรณ์ตามระบบเชื่อมจะซื้อของพลาดน้อยกว่า

มือใหม่ที่เริ่มจาก MMA สามารถจัดงบไปที่หน้ากาก ถุงมือ สายเชื่อม ลวด ค้อนเคาะสแลก และเครื่องมือเตรียมผิวก่อน เพราะยังไม่ต้องซื้อระบบแก๊ส

ผู้ที่เริ่มจาก MIG ควรตัดสินใจก่อนว่าจะใช้ลวดตันแบบต่อแก๊สหรือลวดฟลักซ์คอร์แบบไม่ใช้แก๊ส เนื่องจากสองแบบนี้มีรายการอุปกรณ์และค่าใช้ซ้ำต่างกัน ส่วน TIG ต้องเผื่องบสำหรับชุดแก๊ส ทังสเตน ลวดเติม และชิ้นส่วนหัวเชื่อม

ไม่จำเป็นต้องซื้อเครื่องตัด โต๊ะเชื่อม หรืออุปกรณ์จับยึดหลายแบบตั้งแต่แรก เริ่มจากของที่ทำให้งานแรกปลอดภัยและทำได้จริง แล้วจึงเพิ่มเครื่องมือตามปัญหาที่พบระหว่างใช้งาน

สรุปอุปกรณ์งานเชื่อมที่มือใหม่ควรเตรียม

ของที่ต้องมีก่อนเริ่มงานคืออุปกรณ์ป้องกัน พื้นที่ทำงานที่จัดการความเสี่ยงแล้ว สายและหัวต่อของเครื่อง ลวดเชื่อม และอุปกรณ์ตามระบบที่ใช้ ส่วนเครื่องเจียร แคลมป์ แม่เหล็กจับฉาก และโต๊ะเชื่อมสามารถทยอยซื้อได้ตามรูปแบบงาน

ก่อนจ่ายเงิน ให้แยกก่อนว่าใช้ MMA, MIG หรือ TIG เชื่อมวัสดุอะไร และต้องใช้แก๊สหรือไม่ วิธีนี้ช่วยลดการซื้อของเกินจำเป็น และป้องกันการได้อุปกรณ์ที่หน้าตาคล้ายกันแต่ต่อเข้ากับระบบจริงไม่ได้